Με περίπου 127.000 κατοίκους να καταγράφονται στην απογραφή του 2005, το Μόσταρ παραμένει η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και ένα από τα βασικά οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα της. Ο λόγος που όλοι όμως το γνωρίζουν είναι ένας: το πέτρινο τόξο του Stari Most, που υψώνεται πάνω από τον ποταμό Νερέτβα και ενώνει το ένα κομμάτι της πόλης με το άλλο. Το χρώμα της καμάρας αλλάζει διαρκώς, ανάλογα με το φως και την ώρα της ημέρας.
Το ίδιο το όνομα της πόλης παραπέμπει σε αυτό το γεφύρι. Προέρχεται από τους «mostari», τους φύλακες που είχαν αναλάβει την προστασία του, και η παρουσία της περιοχής χάνεται πολύ πίσω: το πρώτο έγγραφο που την αναφέρει χρονολογείται στο 1474, έντεκα χρόνια μετά την οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων.
Το Stari Most ξεκίνησε να χτίζεται μεταξύ 1557 και 1566, κατ’ εντολή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, με αρχιτέκτονα τον Μιμάρ Χαϊρουντίν. Για τα δεδομένα της εποχής ήταν ένα επίτευγμα μηχανικής: μήκος 28,7 μέτρα, πλάτος 4 μέτρα και ύψος 19 μέτρα από την επιφάνεια του ποταμού.
Ο πόλεμος της Βοσνίας, όμως, την άφησε στη μέση. Στις 9 Νοεμβρίου 1993 η γέφυρα καταστράφηκε ολοσχερώς από τους βομβαρδισμούς. Το 2004 ανοικοδομήθηκε πλήρως, με τα αρχικά υλικά και τις παραδοσιακές τεχνικές, και έναν χρόνο αργότερα έγινε το πρώτο μνημείο της χώρας που εντάχθηκε στον κατάλογο της UNESCO. Η ίδια η UNESCO την περιγράφει ως «σύμβολο συμφιλίωσης, διεθνούς συνεργασίας και συνύπαρξης διαφορετικών θρησκειών, πολιτισμών και εθνοτήτων».
Τι αξίζει να δει κανείς γύρω από τη γέφυρα
Στα άκρα της στέκουν δύο οχυρωματικοί πύργοι, ο Χελέμπιγια και ο Τάρα, με τον δεύτερο να φιλοξενεί σήμερα το μουσείο της Παλιάς Γέφυρας. Λίγο πιο κάτω βρίσκεται το μικρό γεφυράκι Κρίβα Κουπρίγια, που χρονολογείται από το 1558, ενώ στη δεξιά όχθη δεσπόζει το νέο μοναστήρι των Φραγκισκανών από το 1894, με βιβλιοθήκη που μετρά περισσότερους από 50.000 τόμους και αρχεία με 536 χειρόγραφα σε διάφορες γλώσσες.
Το τζαμί Καραντιόζ Μπεκ, χτισμένο το 1557 και περιτριγυρισμένο από ψηλά δέντρα, συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα της χώρας. Το μοναδικό τουρκικό χαμάμ της Βοσνίας, από τα τέλη του 16ου αιώνα, λειτουργεί πλέον ως εκθεσιακός χώρος. Στην αριστερή όχθη ξεδιπλώνεται η παλιά αγορά Κουγιουντζιλούκ, με τα λιθόστρωτα καλντερίμια, τα καφενεία και τα εργαστήρια χειροτεχνίας – εκεί βρίσκει κανείς κιλίμια, ασημικά και γκαλερί νέων ζωγράφων, ενώ ο Πύργος του Ρολογιού, ύψους 15 μέτρων, υπάρχει τουλάχιστον από το 1636.
Οι βραδινές βόλτες με βάρκα στο ποτάμι και τα πιάτα της τοπικής κουζίνας, όπως η κρομπιρούσα με πατάτες, μοσχαρίσιο και αρνίσιο κρέας, συμπληρώνουν την εικόνα. Κι όμως, ανάμεσα στη γραφικότητα, οι ουλές των βομβαρδισμών παραμένουν ορατές σε αρκετά σημεία – μια υπενθύμιση ότι το Μόσταρ λειτουργεί σαν ζωντανό μουσείο, όπου η βαριά ιστορία συνυπάρχει με την καθημερινότητα.
