Στη Βαλέτα η ιστορία δεν βρίσκεται πίσω από τζάμια μουσείων. Περπατάς πάνω σε προμαχώνες του 16ου αιώνα, ανάμεσα σε μπαρόκ παλάτια και σε καφέ όπου η παρέα στο διπλανό τραπέζι συζητά για τη βραδινή έξοδο. Αυτή η συνύπαρξη παλιού και νέου είναι ίσως το βασικό χαρακτηριστικό της μικρότερης πρωτεύουσας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που όμως καταφέρνει να χωράει σε λίγα τετραγωνικά μια ολόκληρη εικόνα της Μεσογείου.
Η γέννησή της συνδέεται με μια από τις κρίσιμες στιγμές της περιοχής. Το 1565 οι Ιωαννίτες Ιππότες απέκρουσαν τη Μεγάλη Πολιορκία των Οθωμανών και, έναν χρόνο αργότερα, ο Μεγάλος Μάγιστρος Ζαν Παριζό ντε Λα Βαλέτ έδωσε εντολή να υψωθεί μια οχυρωμένη πόλη στο βραχώδες ύψωμα πάνω από το λιμάνι. Ο Ιταλός αρχιτέκτονας Φραντσέσκο Λαπαρέλι σχεδίασε τη ρυμοτομία πάνω στις αρχές της αναγεννησιακής πολεοδομίας, με φαρδιές και ευθείες οδούς που εξυπηρετούσαν την άμυνα, ενώ ο Μαλτέζος Τζιρόλαμο Κασάρ έβαλε τη δική του υπογραφή σε μεγάλο μέρος των κτιρίων. Το 1980 η πόλη αναγνωρίστηκε επισήμως ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Αυτό που εντυπωσιάζει είναι το μέγεθος. Με έκταση μόλις 0,61 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η Βαλέτα θεωρείται η νοτιότερη πρωτεύουσα της Ευρώπης και η μικρότερη σε έκταση εντός της ΕΕ. Ο πληθυσμός της φτάνει περίπου τους 5.157 κατοίκους, ενώ οι ντόπιοι τη συνηθίζουν να την αποκαλούν Il-Belt, δηλαδή «η πόλη». Παρά το συμπαγές της αποτύπωμα, η πυκνότητα των αξιοθέατων είναι δύσκολο να συναντηθεί αλλού: από τα ιστορικά παλάτια και τις εκκλησίες ανεκτίμητης τέχνης μέχρι τα μουσεία και τους σύγχρονους πολιτιστικούς χώρους.
Μικρή σε έκταση, μεγάλη σε εμπειρίες
Η χρυσαφένια πέτρα globigerina limestone, που κυριαρχεί στην αρχιτεκτονική, αλλάζει απόχρωση με το φως και δίνει στους δρόμους μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Οι Upper Barrakka Gardens προσφέρουν θέα στο Μεγάλο Λιμάνι και τις απέναντι ιστορικές πόλεις της περιοχής Cottonera, ενώ ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Ιωάννη παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μπαρόκ μνημεία της Ευρώπης. Λίγο πιο κάτω, τα σοκάκια οδηγούν σε wine bars και εστιατόρια στεγασμένα σε αναπαλαιωμένα κτίρια.
Δεν λείπει και το γαστρονομικό κομμάτι. Η μαλτέζικη κουζίνα συνδυάζει μεσογειακές, ιταλικές, αραβικές και βρετανικές επιρροές, με τα pastizzi και το κουνέλι μαγειρεμένο με κρασί και μυρωδικά να πρωταγωνιστούν στα τοπικά τραπέζια. Ανάμεσα σε όλα αυτά, η πόλη καταφέρνει να κρατά ζωντανό τον παλμό της καθημερινότητας, θυμίζοντας πως η ιστορία εδώ δεν είναι ένα στατικό σκηνικό.
