Η καταστροφή στα σύνορα Νεπάλ και Θιβέτ εξελίσσεται σε μία από τις φονικότερες φυσικές τραγωδίες της πρόσφατης ιστορίας των Ιμαλαΐων. Μέσα σε λίγα λεπτά, κατολισθήσεις και ξαφνικές πλημμύρες παρέσυραν ολόκληρα χωριά, με τον απολογισμό να γίνεται ολοένα και πιο βαρύς: τουλάχιστον 162 νεκροί και σχεδόν 1.500 αγνοούμενοι, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα της Κίνας και τις αρχές του Νεπάλ.
Οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης συνεχίζονται υπό αντίξοες συνθήκες. Οι αξιωματούχοι του Νεπάλ μιλούν ήδη για «απώλειες τεράστιας κλίμακας», ενώ άλλες πηγές κάνουν λόγο για 558 αγνοούμενους, με τον αριθμό να αναμένεται να αυξηθεί όσο προχωρά η έρευνα στα συντρίμμια.
Τι προκάλεσε το φονικό κύμα;
Οι επιστήμονες δίνουν μια πρώτη εικόνα. Ένα τεράστιο τμήμα πάγου, πλάτους περίπου 600 μέτρων, αποκολλήθηκε από παγετώνα σε υψόμετρο άνω των 5.200 μέτρων. Κατρακύλησε σχεδόν ένα χιλιόμετρο κατακόρυφα και προσέκρουσε με δύναμη στον πυθμένα της κοιλάδας, διαλυόμενο σε πάγο, βράχο και νερό. Η πρόσκρουση ήταν τόσο ισχυρή που οι σεισμογράφοι την κατέγραψαν αρχικά ως σεισμό μεγέθους 4,4, για να αναθεωρηθεί αργότερα σε 5,2 Ρίχτερ από τη Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Κρίστεν Κουκ, γεωμορφολόγος στο Πανεπιστήμιο Γκρενόμπλ-Άλπ της Γαλλίας, ανέλυσε τα δεδομένα των τοπικών σεισμογράφων. Γύρω στις 8:40 π.μ. τοπική ώρα, καταγράφηκε μια μεγάλη μάζα να κινείται ξαφνικά προς τα κάτω, ακολουθούμενη από ένα «σήμα ροής» που υποδηλώνει πλημμύρα. Όπως εξήγησε, το σήμα «δεν μοιάζει με σεισμό» στην αρχή, και σε συνδυασμό με τις δορυφορικές εικόνες «καταλήγουμε σε μια προκαταρκτική ερμηνεία ότι πιθανότατα επρόκειτο για μια χιονοστιβάδα από βράχους και πάγο που μετατράπηκε σε ροή καθώς κινούνταν προς τα κάτω».
Από την πλευρά του, ο δρ Σούγκαρ υπογράμμισε – χωρίς να αποκλείει άλλους παράγοντες – ότι οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν το χιονισμένο στρώμα να έχει εξαφανιστεί την προηγούμενη ημέρα, γεγονός που υποδηλώνει υψηλότερες θερμοκρασίες. «Η ποσότητα του νερού στα βίντεο είναι εκπληκτική, κατά μία τάξη μεγέθους μεγαλύτερη από άλλες πρόσφατες παρόμοιες καταστροφές παγετώνων», είπε, προσθέτοντας ότι «είναι πολύ πιθανό να υπάρχει και άλλος παράγοντας που συνέβαλε στο φαινόμενο».
Η κλιματική αλλαγή βρίσκεται στο επίκεντρο της ανάλυσης. Σύμφωνα με το Διεθνές Κέντρο Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης Ορεινών Περιοχών (ICIMOD), ο ρυθμός απώλειας πάγου στους παγετώνες των Ιμαλαΐων έχει διπλασιαστεί από το 2000 και μετά, καθιστώντας την περιοχή εξαιρετικά ευάλωτη σε τέτοιου είδους καταρρεύσεις. Η πλήρης εικόνα του φαινομένου αναμένεται να ξεκαθαρίσει τις επόμενες ημέρες, όταν θα συγκεντρωθούν όλα τα μετεωρολογικά και δορυφορικά δεδομένα.
