Το να βρεθείς για λίγα δευτερόλεπτα ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο είναι μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται, όσοι όμως την έζησαν λένε ότι τους σημάδεψε για πάντα. Μερικοί μιλούν για έξοδο από το σώμα τους, άλλοι για ένα έντονο φως ή για την παρουσία ενός αγαπημένου προσώπου που έχει φύγει από τη ζωή. Οι επιστήμονες τα ονομάζουν επιθανάτιες εμπειρίες, με τη διεθνή συντομογραφία να είναι γνωστή ως near-death experience ή πιο απλά NDE.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου το 15% των βαριά ασθενών αναφέρουν ότι έχουν βιώσει κάτι τέτοιο. Πέρα από την αίσθηση ότι βρίσκονται εκτός σώματος, άλλοι κάνουν λόγο για μια γρήγορη «αναδρομή» σε σημαντικές στιγμές της ζωής τους, ενώ αρκετοί περιγράφουν ένα βαθύ αίσθημα γαλήνης που τα λόγια δύσκολα αποδίδουν.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια ήθελαν να δουν τι ακριβώς συμβαίνει μετά από μια τέτοια περιπέτεια και πώς οι άνθρωποι τη διαχειρίζονται ψυχολογικά. Μελέτησαν, λοιπόν, τις απαντήσεις 167 ανθρώπων που δήλωσαν ότι είχαν βιώσει NDE και το πρώτο συμπέρασμα ήταν ξεκάθαρο: το ποσοστό εκείνων που άλλαξαν ριζικά στάση απέναντι στη ζωή, στον θάνατο και στην πίστη τους πλησιάζει το 70%.
Αυτό που προκύπτει από τις απαντήσεις είναι ότι η αλλαγή δεν είναι επιφανειακή, αλλά αγγίζει βαθύτερες πεποιθήσεις. Ένας από τους συμμετέχοντες έγραψε στο ερωτηματολόγιο: «Η επιθανάτια εμπειρία μου ήταν πολύ σημαντική. Ξέρω ότι δεν θα είμαι ποτέ ξανά ο ίδιος άνθρωπος, γι’ αυτό χρειάζομαι καθημερινά συνεχή περισυλλογή και εσωτερική δουλειά».
Δεν είναι όμως όλα θετικά για όσους επιστρέφουν. Το αίσθημα της μοναξιάς μπροστά σε όσα έζησαν φαίνεται να είναι έντονο. Ένας άλλος συμμετέχων αποκάλυψε ότι έπειτα από μερικές προσπάθειες, ειλικρινά δεν ένιωθε ότι κάποιος μπορούσε να το κατανοήσει σε βάθος, σημειώνοντας πως όλες οι απαντήσεις ήταν τυπικές και χωρίς έμπνευση, κάτι που βρήκε πολύ απογοητευτικό. Ανάλογη εικόνα έδωσε και ένας τρίτος, ο οποίος έγραψε: «Η εμπειρία μου με έκανε να νιώθω ότι οι άνθρωποι γύρω μου δεν καταλάβαιναν το μέγεθος όσων πέρασα, οπότε πίστευα ότι ούτε οι υπόλοιποι θα ενδιαφέρονταν».
Στήριξη περιορισμένη, παρά τις ανάγκες
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Psychology of Consciousness: Theory, Research, and Practice, και οι ερευνητές της Βιρτζίνια ελπίζουν πως θα ανοίξουν τον δρόμο για καλύτερη υποστήριξη όσων βιώνουν κάτι τέτοιο. Οι ιδιαίτερες ψυχολογικές ανάγκες των ανθρώπων αυτών παραμένουν, ομολογουμένως, σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητες.
«Η έρευνα σχετικά με το πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε αυτούς τους ασθενείς και τις ιδιαίτερες ανάγκες τους παραμένει ακόμη περιορισμένη», δήλωσε η Μαριέτα Πεχλιβάνοβα, από το Τμήμα Ψυχιατρικής και Νευροσυμπεριφορικών Επιστημών του UVA Health, και πρόσθεσε: «Ελπίζουμε να αρχίσουμε να καλύπτουμε αυτό το κενό και να ενθαρρύνουμε και άλλους ερευνητές, ιδιαίτερα κλινικούς, να αφιερώσουν χρόνο και φροντίδα στη διερεύνηση αυτών των ερωτημάτων».
