Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως μια πιθανή πρόληψη για τη νόσο Αλτσχάιμερ, χρησιμοποιώντας ένα φάρμακο που κυκλοφορεί εδώ και πολλά χρόνια. Ερευνητές από το Northwestern University ανακάλυψαν ότι η λεβετιρακετάμη, ένα κοινό αντιεπιληπτικό, μπορεί να σταματήσει την παραγωγή της τοξικής πρωτεΐνης αμυλοειδές-βήτα 42, προτού καν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα της ασθένειας.
Η νόσος Αλτσχάιμερ, η πιο συχνή μορφή άνοιας παγκοσμίως, χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση αμυλοειδικών πλακών και νευροϊνιδίων στον εγκέφαλο. Αυτές οι συσσωρεύσεις οδηγούν σε απώλεια νευρώνων και σε σοβαρή γνωστική εξασθένηση. Η ομάδα του Jeffrey Savas, αναπληρωτή καθηγητή συμπεριφορικής νευρολογίας, εξέτασε ζωικά μοντέλα, ανθρώπινους νευρώνες και εγκεφαλικό ιστό, εντοπίζοντας ότι η αμυλοειδές-βήτα 42 συγκεντρώνεται μέσα στα συναπτικά κυστίδια, τα οποία είναι υπεύθυνα για την αποθήκευση νευροδιαβιβαστών.
Ένα παλιό φάρμακο, μια νέα ελπίδα
Όταν οι επιστήμονες χορήγησαν λεβετιρακετάμη, γνωστή και ως Keppra, σε νευρικά κύτταρα, παρατήρησαν κάτι εντυπωσιακό. Το φάρμακο εμπόδισε τους νευρώνες να παράγουν την επιβλαβή πρωτεΐνη αμυλοειδές-βήτα 42.
Ο Jeffrey Savas, μιλώντας για τα ευρήματα, ανέφερε ότι ενώ πολλά από τα σημερινά φάρμακα για το Αλτσχάιμερ στοχεύουν στην απομάκρυνση των ήδη σχηματισμένων πλακών, η δική τους έρευνα ανακάλυψε έναν μηχανισμό που σταματά την παραγωγή των πεπτιδίων αμυλοειδούς-βήτα 42 από την αρχή. Αυτό ανοίγει νέους δρόμους για θεραπευτικούς στόχους και προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στην αντιμετώπιση της νόσου.
Προληπτική δράση και ομάδες υψηλού κινδύνου
Για να είναι αποτελεσματική η λεβετιρακετάμη, η χορήγησή της πρέπει να ξεκινήσει πολύ νωρίς, ίσως και 20 χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Ο Savas ξεκαθάρισε ότι το φάρμακο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε προχωρημένα στάδια της άνοιας, καθώς τότε ο εγκέφαλος έχει ήδη υποστεί μη αναστρέψιμες βλάβες και έχει χαθεί μεγάλος αριθμός κυττάρων.
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να επικεντρωθεί αρχικά σε ασθενείς με γενετικές μορφές Αλτσχάιμερ, όπως άτομα με σύνδρομο Down. Περισσότερο από το 95% των ατόμων με σύνδρομο Down αναπτύσσουν πρώιμο Αλτσχάιμερ πριν την ηλικία των 40 ετών. Η χορήγηση λεβετιρακετάμης από την εφηβεία σε αυτούς τους ασθενείς θα μπορούσε να έχει σημαντικό προληπτικό όφελος, σύμφωνα με τον Savas.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η λεβετιρακετάμη έχει ένα μειονέκτημα: διασπάται γρήγορα στον οργανισμό. Γι’ αυτό, οι ερευνητές εργάζονται πάνω σε μια βελτιωμένη εκδοχή του φαρμάκου, με μεγαλύτερη διάρκεια δράσης, ώστε να ενισχυθεί η ικανότητά του να αποτρέπει την παραγωγή των επιβλαβών πλακών. Η ανακάλυψη αυτή ενισχύει την ελπίδα για νέες προληπτικές στρατηγικές, αν και απαιτούνται κλινικές δοκιμές για την πλήρη επιβεβαίωση των ευρημάτων.
