Ένα τηλεφώνημα που δεν έγινε ποτέ. Η Τζόρτζια Μελόνι απουσίαζε από την αίθουσα της Βουλής των Αντιπροσώπων όταν η μυστική ψηφοφορία έβγαλε τον αριθμό: 188 κατά, 187 υπέρ. Η τροπολογία που κατέθεσε το κόμμα της, τα Αδέλφια της Ιταλίας, για να μπορούν οι ψηφοφόροι να βάζουν έως τρεις σταυρούς προτίμησης, είχε μόλις καεί από τα μέσα. Όχι από την αντιπολίτευση. Από τους δικούς της.
Με το αποτέλεσμα να κρέμεται από μία ψήφο, η κοινοβουλευτική ομάδα της συμπολίτευσης αποδείχθηκε διάτρητη. Πάνω από τριάντα βουλευτές της πλειοψηφίας – οι αποκαλούμενοι στην ιταλική πολιτική αργκό «φράγκοι τυφεκιοφόροι» (franchi tiratori) – αγνόησαν την κομματική γραμμή και καταψήφισαν. Η μυστική κάλπη, την οποία είχε ζητήσει η αντιπολίτευση ακριβώς για να ενθαρρύνει τέτοιες διαρροές, μετατράπηκε σε καταπέλτη.
Έξω από το κτίριο της Βουλής, η εικόνα ήταν σχεδόν προαναγγελθείσα. Στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος (PD), των Πέντε Αστέρων (M5S) και της Ζωντανής Ιταλίας (IV) στήθηκαν σε καθιστική διαμαρτυρία. Το αίτημά τους δεν είχε περιθώρια ερμηνειών: η πρωθυπουργός να συναντήσει άμεσα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλα και να υποβάλει την παραίτησή της. Μια κυβέρνηση που χάνει ψηφοφορία για τη ραχοκοκαλιά του δικού της εκλογικού σχεδίου, θεωρούν, είναι κυβέρνηση χωρίς πλειοψηφία.
Από το δικό της στρατόπεδο, η Μελόνι έσπευσε να υποβαθμίσει τον κίνδυνο, αλλάζοντας το αφήγημα. Χαρακτήρισε την ήττα «νίκη του βάλτου» (palude), της παλιάς πολιτικής που αντιστέκεται. «Η αντιπολίτευση πανηγυρίζει επειδή μπλόκαρε τη δυνατότητα των πολιτών να επιλέγουν τους εκπροσώπους τους», ήταν η αιχμηρή απάντησή της, σε μια προσπάθεια να μεταφέρει το πολιτικό κόστος στους αντιπάλους της.
Τι ακριβώς μπλοκαρίστηκε, όμως; Η συγκεκριμένη τροπολογία ήταν το πρώτο βήμα μιας πολύ πιο φιλόδοξης αρχιτεκτονικής. Το σχέδιο νόμου, που έχει ήδη βαφτιστεί «Stabilicum» και κατατέθηκε επισήμως στη Βουλή, προβλέπει μια ριζική αναθεώρηση του εκλογικού συστήματος. Στον πυρήνα του βρίσκεται ένα γενναιόδωρο μπόνους εδρών: όποιος συνασπισμός ξεπεράσει το 40% των ψήφων, θα παίρνει εγγυημένη πλειοψηφία. Αν μάλιστα το ποσοστό κινηθεί ανάμεσα στο 35% και το 40%, το σχέδιο προβλέπει και δεύτερο γύρο αναμέτρησης.
Το timing της πρωτοβουλίας δεν είναι τυχαίο. Η Ιταλία μπαίνει στην τελική ευθεία μιας νομοθετικής περιόδου που κανονικά λήγει τον Οκτώβριο του 2027. Στην αντιπολίτευση, αυτό μεταφράζεται σε ξεκάθαρη στρατηγική επιβίωσης από την πλευρά της Μελόνι. Το κατηγορητήριο του Δημοκρατικού Κόμματος και των συμμάχων του είναι ότι η πρωθυπουργός θέλει να αλλάξει «εν τάχει και υπέρ της τους κανόνες του παιχνιδιού από φόβο μήπως χάσει». Μια κατηγορία που η σημερινή εσωκομματική ανταρσία καθιστά ακόμα πιο καυτή.
Η αναταραχή τροφοδοτεί ήδη σενάρια για σημαντική επίσπευση των πολιτικών εξελίξεων. Η αρνητική αυτή τροπή για τον κυβερνητικό συνασπισμό των Αδελφών της Ιταλίας, της Φόρτσα Ιτάλια και της Λέγκα δεν αποκλείεται να φέρει τις κάλπες πολύ νωρίτερα από το αναμενόμενο. Αναλυτές εκτιμούν ότι η χώρα μπορεί να οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές ακόμη και μέσα στο φθινόπωρο, αν η διάβρωση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας αποδειχθεί μη αναστρέψιμη. Το σίγουρο είναι πως η μάχη για τον εκλογικό νόμο, που θα περίμενε κανείς να είναι μια ψυχρή θεσμική διαδικασία, εξελίσσεται στο πιο καυτό μέτωπο μιας κυβέρνησης που βλέπει το έδαφος να τρίζει κάτω από τα πόδια της.
