Πόσες φορές έχετε ψάξει πανικόβλητοι τα κλειδιά, το κινητό ή το πορτοφόλι σας; Κοιτάτε στο τραπέζι, στις τσέπες σας, στον καναπέ, και η ίδια σκέψη επαναλαμβάνεται: «Μα πριν λίγο τα είχα! Πού τα έβαλα;». Μερικές φορές τελικά βρίσκονται μπροστά σας, ενώ άλλες φορές είναι στο πιο απίθανο σημείο.
Το να χάνουμε αντικείμενα καθημερινής χρήσης αποτελεί μια από τις πιο συνηθισμένες μικρές ταλαιπωρίες της ζωής. Αν και ο εκνευρισμός είναι αναπόφευκτος, η επιστήμη δείχνει πως σπάνια πρόκειται για πρόβλημα μνήμης. Συχνά, το μυαλό μας διαχειρίζεται τόσα πολλά ερεθίσματα ταυτόχρονα, που τη στιγμή που αφήνουμε κάτι κάπου, δεν καταγράφουμε συνειδητά αυτή την πληροφορία.
Η παγίδα της προσοχής
Ο καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Harvard, Daniel L. Schacter, παρομοιάζει την απώλεια αντικειμένων με έναν οδηγό που φτάνει στον προορισμό του χωρίς να θυμάται τη διαδρομή. Η μνήμη περνά από τρία στάδια: κωδικοποίηση, αποθήκευση και ανάκληση. Αν η πληροφορία δεν κωδικοποιηθεί σωστά λόγω έλλειψης προσοχής, η ανάκληση καθίσταται αδύνατη.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πότε η αφηρημάδα γίνεται ανησυχητική. Η φυσιολογική εξασθένηση της μνήμης επιτρέπει την ανάκτηση της πληροφορίας έστω και καθυστερημένα. Αν όμως παρατηρούνται σοβαρά κενά, όπως η λήθη πρόσφατων συζητήσεων ή γεγονότων, τότε ίσως χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Στρατηγικές για να μην ψάχνετε
Η δημιουργία σταθερών συνηθειών αποτελεί την πιο αποτελεσματική μέθοδο για αντικείμενα όπως το κινητό ή τα κλειδιά. Όταν ορίζετε μια συγκεκριμένη θέση για κάθε αντικείμενο, η τοποθέτησή του γίνεται μηχανική. Ο ίδιος ο Schacter εφαρμόζει αυτή τη ρουτίνα, αφήνοντας τα γυαλιά του πάντα στο ίδιο σημείο στην κουζίνα.
Για αντικείμενα που δεν χρησιμοποιείτε τόσο συχνά, ο ερευνητής Mark McDaniel προτείνει την τεχνική της «επεξεργασίας». Εκφέροντας δυνατά το σημείο όπου αφήνετε ένα αντικείμενο, αναγκάζετε τον εγκέφαλο να εστιάσει. Η λεκτική καταγραφή δημιουργεί μια πιο πλούσια μνήμη, προσθέτοντας «άγκιστρα» που βοηθούν στην ανάκληση.
Επιπλέον, η διατήρηση της πνευματικής οξύτητας μακροπρόθεσμα υποστηρίζεται από τη σωματική άσκηση, τη μεσογειακή διατροφή και τη δια βίου μάθηση. Αν και μπορεί να μη σταματήσετε ποτέ να χάνετε πράγματα εντελώς, με αυτά τα απλά βήματα, η επόμενη φορά που θα αναρωτηθείτε «πού τα έβαλα πάλι;» θα σας βρει πολύ πιο προετοιμασμένους.
