Η 24η Ιουνίου κουβαλά στη συλλογική μνήμη το βάρος μιας από τις πιο σκοτεινές και ταυτόχρονα καθοριστικές στιγμές του προεπαναστατικού ελληνισμού. Ήταν ξημερώματα εκείνης της ημέρας του 1798 όταν ο Ρήγας Βελεστινλής και οι επτά σύντροφοί του άφησαν την τελευταία τους πνοή στα κελιά του Πύργου Νεμπόιζα στο Βελιγράδι. Ο στραγγαλισμός τους από τους Οθωμανούς δεν έσβησε τη φλόγα της εξέγερσης, αλλά αντίθετα τη γιγάντωσε, μετατρέποντας τον Θεσσαλό οραματιστή σε αιώνιο σύμβολο της ελευθερίας.
Γεννημένος το 1757 στο Βελεστίνο της Μαγνησίας, ο Ρήγας Βελεστινλής, όπως προτιμούσε να υπογράφει ο ίδιος, ή Φεραίος, όπως τον αποκαλούσαν οι λόγιοι της εποχής λόγω της αρχαίας ονομασίας της περιοχής (Φεραί), επηρεάστηκε βαθιά από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης. Το 1793, στο Βουκουρέστι, ο Χρήστος Περραιβός τον συνάντησε και εντυπωσιάστηκε τόσο από τον λόγο του, ώστε έγινε αχώριστος σύντροφός του μέχρι τη σύλληψή τους στην Τεργέστη. Ο Ρήγας δεν ήθελε απλώς μια ελληνική εξέγερση. Στο μυαλό του είχε μια παμβαλκανική δημοκρατική κοινοπολιτεία, όπου Βούλγαροι, Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμηοί θα ζούσαν ισότιμα, απαλλαγμένοι από τον οθωμανικό ζυγό.
Δυστυχώς, ο μεγάλος στοχαστής έπεσε έξω στην εκτίμησή του για τη στάση που θα κρατούσε η αυστριακή κυβέρνηση. Η δράση του είχε προκαλέσει τεράστια ανησυχία στη Βιέννη, καθώς ο Ρήγας είχε εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους εχθρούς της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, η οποία έτρεμε κάθε επαναστατική ιδέα. Όταν συνελήφθη στην Τεργέστη, οι αυστριακές αρχές δεν δίστασαν να τον παραδώσουν στους Οθωμανούς, σφραγίζοντας τη μοίρα του.
Το πρωί της 24ης Ιουνίου 1798, ο Ρήγας Βελεστινλής μαζί με επτά συντρόφους του θανατώθηκε με στραγγαλισμό από τους Οθωμανούς στις φυλακές τους του Πύργου Νεμπόιζα στο Βελιγράδι. Οι δήμιοί τους πέταξαν τα άψυχα σώματά τους στα νερά του Δούναβη για να μην γίνουν οι τάφοι τους προσκύνημα. Φέτος συμπληρώνονται διακόσια εικοσιπέντε χρόνια από εκείνη τη μαύρη μέρα, όμως η παρακαταθήκη του παραμένει ζωντανής σημασίας. Το έργο του, από τον «Θούριο» μέχρι τη «Χάρτα της Ελλάδος» και τη «Νέα Πολιτική Διοίκηση», έδειξε τον δρόμο για την επανάσταση που ξέσπασε 23 χρόνια αργότερα.
Άλλα ιστορικά γεγονότα της 24ης Ιουνίου
Αξιοσημείωτα γεγονότα συνδέονται επίσης με τη σημερινή ημερομηνία στην Ελλάδα και τον κόσμο. Πίσω στο 1374, μια περίεργη χορευτική υστερία ξέσπασε στους δρόμους του Άαχεν στη Γερμανία, με εκατοντάδες ανθρώπους να χορεύουν μέχρι τελικής πτώσης, ένα φαινόμενο που ακόμα και σήμερα προβληματίζει τους ιστορικούς. Αιώνες αργότερα, το 1765, ο νεομάρτυρας Παναγιώτης ο Καισαρεύς αποκεφαλίστηκε στην Κωνσταντινούπολη επειδή αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει.
Παράλληλα το 1821, οι πρόκριτοι της Ύδρας αποφάσισαν τη δημιουργία της πρώτης αστυνομικής υπηρεσίας στην Ελλάδα.
Πολλές σπουδαίες προσωπικότητες ήρθαν στον κόσμο αυτή την ημέρα. Το 1898 γεννήθηκε η Λέλα Καραγιάννη, η ηρωική μορφή της Εθνικής Αντίστασης που οργάνωσε το δίκτυο «Μπουμπουλίνα» και εκτελέστηκε από τους Ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής το 1944. Το 1911 γεννήθηκε ο Αργεντινός συγγραφέας Ερνέστο Σάμπατο, γνωστός για τα έργα του «Το τούνελ» και «Περί ηρώων και τάφων». Το 1924 γεννήθηκε η πολιτικός και διπλωμάτης Βιργινία Τσουδερού, ενώ το 1945 η αγαπημένη ηθοποιός Νόρα Βαλσάμη. Στον αθλητισμό, η ημέρα αυτή ανήκει στον Παντελή Καφέ (γεννημένο το 1978), μέλος της χρυσής ομάδας του Euro 2004, αλλά και στον Λιονέλ Μέσι (γεννημένο το 1987), τον άνθρωπο που κατέκτησε 8 Χρυσές Μπάλες και το Παγκόσμιο Κύπελλο το 2022.
Τέλος, εκτός από τον Ρήγα Φεραίο, στις 24 Ιουνίου του 1949 έφυγε από τη ζωή ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, μια από τις πιο σημαντικές πολιτικές φυσιογνωμίες της νεότερης Ελλάδας, που διετέλεσε πρωθυπουργός σε εξαιρετικά κρίσιμες περιόδους.
