Ένα σοβαρό έλλειμμα σε αξιοποιήσιμες κατοικίες αντιμετωπίζει η ελληνική αγορά, κυρίως λόγω της παλαιότητας των κτιρίων και του υψηλού κόστους για ανακαίνιση. Αυτή η κατάσταση περιορίζει την προσφορά, ανεβάζοντας τα ενοίκια, όπως έδειξε πρόσφατη έρευνα της Alpha Bank.
Το παράδοξο της ελληνικής αγοράς
Παρόλο που η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη, περίπου 70% το 2024, και ένα μεγάλο απόθεμα ακινήτων, αντιμετωπίζει μια στεγαστική κρίση. Αυτό το “παράδοξο” οφείλεται κυρίως στην ηλικία του οικιστικού αποθέματος. Πάνω από το 60% των κατοικιών είναι άνω των 30 ετών, ενώ ένα μεγάλο μέρος, περίπου 64%, χτίστηκε μεταξύ του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του 1990.
Σχεδόν 800.000 κατοικίες παραμένουν κενές, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 35% του συνολικού αποθέματος και είναι το τρίτο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατασκευαστική δραστηριότητα έμεινε σε χαμηλά επίπεδα για χρόνια, με τις επενδύσεις σε κατοικίες να μειώνονται κατά 25% ετησίως μέχρι το 2017, εξαιτίας της οικονομικής ύφεσης.
Κόστος και κληρονομικά: Τα μεγάλα εμπόδια
Η έρευνα της Alpha Bank, “The Housing Market Pulse“, έδειξε καθαρά τους λόγους που τόσα σπίτια μένουν κλειστά. Το 42% των ιδιοκτητών αναφέρει το υψηλό κόστος ανακαίνισης ως κύριο εμπόδιο. Επίσης, τα κληρονομικά ζητήματα και η πολυϊδιοκτησία, όπου η έλλειψη συμφωνίας μεταξύ των συνιδιοκτητών μπλοκάρει την αξιοποίηση, αποτελούν πρόβλημα για το 21%.
Η παλαιότητα των κτιρίων φέρνει μαζί της και την ανάγκη για ενεργειακή αναβάθμιση. Έξι στις δέκα κύριες κατοικίες στην Ελλάδα χρειάζονται παρεμβάσεις για να βελτιώσουν την ενεργειακή τους απόδοση. Αυτό το ποσοστό μεγαλώνει όσο πιο παλιό είναι το ακίνητο, προσθέτοντας επιπλέον βάρος στο κόστος στέγασης.
Το πρόγραμμα ΕΣΠΑ και οι προσδοκίες
Μια “ανάσα” για τους ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων αναμένεται να είναι το νέο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ, με προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ, που θα προκηρυχθεί τους επόμενους μήνες. Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τις 36.000 ευρώ, με επιπλέον 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, καλύπτοντας μέχρι και το 90% των επιλέξιμων δαπανών.
Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης θα είναι 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 120 τ.μ. Θα καλύπτει εργασίες όπως ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, αντικατάσταση κουφωμάτων, ηλεκτρολογικές και υδραυλικές παρεμβάσεις, καθώς και ήπιες ενεργειακές αναβαθμίσεις. Μένει να φανεί αν αυτά τα κίνητρα θα είναι αρκετά για να “ξεκλειδώσουν” χιλιάδες κλειστά σπίτια και να αυξήσουν την προσφορά στην αγορά, μειώνοντας την πίεση στα ενοίκια.
