Η Τουρκία, παρά τις αρχικές συζητήσεις, φαίνεται να μένει εκτός του νέου αμυντικού συμφώνου μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Πηγές από τις σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις επιβεβαιώνουν ότι η συμφωνία, που υπογράφηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, παραμένει αυστηρά διμερής. Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε αντίθεση με δηλώσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, ο οποίος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Άγκυρα διαπραγματευόταν την ένταξή της σε ένα ευρύτερο σχήμα.
Η υπογραφή του στρατηγικού αμυντικού συμφώνου Ριάντ–Ισλαμαμπάντ δεν ήταν τυχαία. Προηγήθηκαν οι ισραηλινές επιθέσεις στη Ντόχα στις 9 Σεπτεμβρίου 2025, που στόχευσαν ηγετικά στελέχη της Χαμάς, αναδεικνύοντας την ευπάθεια των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο. Επιπλέον, η επίθεση του Ιράν σε αμερικανική βάση στο Κατάρ τον Ιούνιο του 2025, χωρίς ισχυρή αντίδραση από την Ουάσιγκτον, ενίσχυσε την αίσθηση ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον την αξιόπιστη εγγυήτρια ασφάλειας που ήταν κάποτε. Αυτό ώθησε τις χώρες της περιοχής να αναζητήσουν νέες αμυντικές συμμαχίες.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η προοπτική συμμετοχής της Τουρκίας σε μια τριμερή συμμαχία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν έμοιαζε με λογική εξέλιξη. Ωστόσο, ταυτόχρονα, δημιουργούσε ερωτήματα για τον ρόλο της Άγκυρας στο ΝΑΤΟ και τις ευρύτερες ισορροπίες με τη Δύση.
Τουρκία: Μεταξύ ΝΑΤΟ και αναζήτησης νέων συμμαχιών
Το σχήμα που συζητήθηκε θα συνδύαζε την οικονομική και θρησκευτική επιρροή της Σαουδικής Αραβίας, την πυρηνική αποτρεπτική ισχύ του Πακιστάν και την ανεπτυγμένη αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας. Η Άγκυρα, ως μέλος του ΝΑΤΟ με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό, θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικό γεωστρατηγικό βάρος σε μια τέτοια συμμαχία.
Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας έχουν χαρακτηριστεί από έναν ιστορικό ανταγωνισμό για την ηγεσία στον μουσουλμανικό κόσμο. Αυτό κάνει τον πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ιδιαίτερα προσεκτικό απέναντι σε δεσμευτικές συμμαχίες που θα μπορούσαν να τον φέρουν σε ευθεία σύγκρουση με χώρες όπως το Ισραήλ, η Ελλάδα ή η Ινδία. Προς το παρόν, οι δύο χώρες προτιμούν να εστιάζουν σε εμπορικές συναλλαγές, εξοπλιστικά deals και επιλεκτική συνεργασία, όπως στη Συρία.
Το μέλλον του «ισλαμικού ΝΑΤΟ» και ο ρόλος της Τουρκίας
Ένας ακόμη παράγοντας που επηρέασε τη σαουδαραβική στάση ήταν ο φόβος πρόκλησης της οργής του προέδρου Τραμπ. Η φιλοϊσραηλινή πολιτική του Τραμπ και η επιρροή του στην αμερικανική εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή είναι δεδομένες. Μια τριμερής στρατιωτική συμμαχία με ενεργό ρόλο της Τουρκίας θα μπορούσε να εκληφθεί στην Ουάσιγκτον ως πρόκληση, με απρόβλεπτες συνέπειες για την ασφάλεια του βασιλείου και την πρόσβασή του σε αμερικανικά όπλα. Έτσι, το Ριάντ φαίνεται να επιλέγει μια τακτική «αγοράς χρόνου», διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, αλλά παγώνοντας την επίσημη ένταξή της σε ένα αμυντικό σύμφωνο.
Παρά την τρέχουσα άρνηση ένταξης, η προοπτική ενός άτυπου «μουσουλμανικού ΝΑΤΟ» με κεντρικό ρόλο της Τουρκίας δεν έχει εξαφανιστεί. Η σύγκλιση συμφερόντων και η ανάγκη για αυτοτελή αμυντικά σχήματα παραμένουν ισχυρές στην περιοχή. Η στρατηγική ασάφεια γύρω από το σαουδαραβοπακιστανικό σύμφωνο λειτουργεί ως εργαλείο αποτροπής έναντι Ινδίας, Ιράν και Ισραήλ. Ταυτόχρονα, αφήνει ανοιχτή την πόρτα για την Άγκυρα να επανέλθει στο τραπέζι ως ο «τρίτος πυλώνας» μιας ευρύτερης μουσουλμανικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, όταν οι διεθνείς συνθήκες το επιτρέψουν.
