Το επενδυτικό σχέδιο των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων που επεξεργαζόταν ο Τζιάνι Ινφαντίνο για το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι πια στο τραπέζι. Ο πρόεδρος της FIFA αναγκάστηκε να το αποσύρει οριστικά στις αρχές Αυγούστου, αφού το μείγμα αντιδράσεων από ομοσπονδίες ολόκληρου του πλανήτη είχε φτάσει σε σημείο που η συνέχιση της προσπάθειας θα έθετε σε κίνδυνο τη συνοχή της ίδιας της οργάνωσης.
Η πρόταση ήταν τόσο μεγαλεπήβολη όσο και προκλητική: η δημιουργία μιας εταιρείας για τη διαχείριση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, με τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών. Στο σχήμα πρωταγωνιστούσε η αμερικανική Thrive Eternal, venture capital εταιρεία του Τζόσουα Κούσνερ, αδελφού του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, με τη στήριξη της J.P. Morgan. Η FIFA θα συγκέντρωνε έως και 4,2 δισεκατομμύρια δολάρια πουλώντας ποσοστό περίπου 20% στους εξωτερικούς επενδυτές.
Η UEFA όμως έβαλε αμέσως φρένο. Ο Αλεξάντερ Τσέφεριν και η συνομοσπονδία του έκαναν λόγο για παραβίαση «κόκκινης γραμμής», με τη θέση να συνοψίζεται σε μια φράση που κυκλοφόρησε ευρέως: «η ψυχή και η διακυβέρνηση του ποδοσφαίρου δεν αποτελούν εμπορεύσιμα περιουσιακά στοιχεία». Στο πλευρό των Ευρωπαίων τάχθηκαν γρήγορα η CONCACAF και η Ασιατική Συνομοσπονδία, στερώντας από τον Ινφαντίνο την απαραίτητη πλειοψηφία ανάμεσα στις 211 ομοσπονδίες-μέλη. Η απειλή για μποϊκοτάζ των διοργανώσεων της FIFA ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.
Αυτό που έκανε την υπόθεση να μοιάζει ακόμη πιο βαριά είναι η συνθήκη κάτω από την οποία ήρθε στην επιφάνεια. Το Παγκόσμιο Κύπελλο των Ηνωμένων Πολιτειών που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες εβδομάδες λειτούργησε ουσιαστικά ως βιτρίνα για το προϊόν που ήθελε να πουλήσει η FIFA. Τα πάντα στη διοργάνωση ήταν στημένα έτσι ώστε το μήνυμα προς τους υποψήφιους επενδυτές να βγαίνει καθαρό: περισσότερο θέαμα, περισσότερος τηλεοπτικός χρόνος, περισσότερη διαφήμιση και, πάνω απ’ όλα, έλεγχος.
Στις εξέδρες φιλοξενήθηκαν μουσικοί και κινηματογραφικοί αστέρες, στον τελικό προστέθηκε ημίχρονη παράσταση διάρκειας περίπου μισής ώρας και οι διακοπές για νερό άνοιξαν επιπλέον χώρο στη διαφήμιση. Η λογική της τηλεοπτικής μετάδοσης άρχισε να διαμορφώνει ακόμη και τη ροή του παιχνιδιού. Οι επιλογές αυτές έμοιαζαν μεμονωμένες αποφάσεις εκείνη την περίοδο. Τώρα διαβάζονται διαφορετικά, ως κομμάτια μιας ενιαίας εικόνας που εξυπηρετούσε το σχέδιο των 20 δισεκατομμυρίων.
Η ήττα της Αργεντινής του στέρησε το καλύτερο επιχείρημα
Σε αυτό το σκηνικό, η πορεία της Αργεντινής του Μέσι είχε διπλή σημασία. Ο Ινφαντίνο θα είχε στα χέρια του ένα ισχυρό επικοινωνιακό εργαλείο αν οι πρωταθλητές του 2022 είχαν κατακτήσει εκ νέου το τρόπαιο. Μια μη ευρωπαϊκή επιτυχία θα του επέτρεπε να παρουσιάσει το νέο, παγκόσμιο ποδόσφαιρο που οραματίζεται ως κάτι που δεν χρειάζεται πλέον τις ισορροπίες της Ευρώπης. Θα μπορούσε ακόμη να στρέψει την κριτική προς τους Ευρωπαίους χαρακτηρίζοντάς τους προστατευτιστές που εμποδίζουν την ανάπτυξη του αθλήματος.
Η ήττα της Αργεντινής του στέρησε αυτό το επιχείρημα. Οι εξελίξεις έκτοτε τον έφεραν σε θέση άμυνας, με την UEFA να σκληραίνει τη στάση της βήμα το βήμα. Οι αντιδράσεις που είχαν αρχίσει να καταγράφονται πολύ πριν φτάσει η υπόθεση στο αποκορύφωσή της, από την υπερβολική προσωποποίηση της FIFA γύρω από τον πρόεδρό της μέχρι την αίσθηση ότι τα πάντα μπορούν να αλλάξουν για να εξυπηρετηθεί ένα οικονομικό σχέδιο, βρήκαν τελικά συγκεκριμένο στόχο.
Αυτό που απομένει είναι μια σύγκρουση για το ποιος θα αποφασίζει τι είναι το σύγχρονο ποδόσφαιρο. Ο Ινφαντίνο το βλέπει ως μια παγκόσμια βιομηχανία ψυχαγωγίας με τεράστια περιθώρια ανάπτυξης. Η UEFA και τα εθνικά πρωταθλήματα της Ευρώπης επιμένουν ότι υπάρχουν όρια. Το ποδόσφαιρο μπορεί να πουληθεί, αυτό που δύσκολα ελέγχεται για πάντα είναι η απρόβλεπτη φύση του. Οι φίλαθλοι θέλουν να πιστεύουν ότι αυτό που συμβαίνει μέσα στο γήπεδο έχει αξία από μόνο του. Όσο περισσότερο το παιχνίδι μετατρέπεται σε τέλεια οργανωμένο θέαμα, τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος να απομακρυνθούν εκείνοι που το έκαναν εξαρχής τόσο πολύτιμο.
