Η Άγκυρα στέλνει ξεκάθαρες προειδοποιήσεις στην Ουάσιγκτον. Βλέπει τις εξελίξεις στο γειτονικό Ιράν όχι μόνο ως κίνδυνο, αλλά ως τον προάγγελο μιας περιφερειακής καταστροφής. Οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στις αρχές Ιανουαρίου 2026, αρχικά λόγω οικονομικής δυσπραγίας και περιορισμών, έχουν λάβει πλέον άλλες διαστάσεις.
Μάλιστα, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, κατηγόρησε ανοιχτά τις ισραηλινές υπηρεσίες ότι υποκινούν την αναταραχή. Είπε πως η Μοσάντ δεν κρύβει τις προθέσεις της, καλώντας ανοιχτά τον ιρανικό λαό σε εξέγερση. Ο Ομέρ Τσελίκ, εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, έκανε λόγο για ξένες παρεμβάσεις που πάντα χειροτερεύουν την κατάσταση.
Ο φόβος της Άγκυρας για όσα έρχονται στην περιοχή
Δεν είναι όμως θεωρητικές οι ανησυχίες της Τουρκίας. Έχει ζήσει από πρώτο χέρι τις συνέπειες στις γειτονικές χώρες, του Ιράκ και της Συρίας, με τα εκατομμύρια των προσφύγων και την αστάθεια που κράτησε χρόνια. Αυτή η εμπειρία, έχει κάνει την Άγκυρα να είναι εξαιρετικά επιφυλακτική.
Η Τουρκία δεν τρέφει συμπάθεια στο ιρανικό καθεστώς. Αντιθέτως, έχουν υπάρξει πολλές διαφωνίες, όπως φάνηκε στη στήριξη του Αζερμπαϊτζάν το 2020 και στην ενίσχυση των συνόρων της. Ακόμα και στον εμφύλιο της Συρίας, βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη προσπαθεί να αποδώσει την ευθύνη των ταραχών σε εξωτερικούς παράγοντες. Σύμφωνα με τον αρχηγό των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χρησιμοποιούν μαχητές του Ισλαμικού Κράτους για επιθέσεις, παρουσιάζοντας τις διαδηλώσεις ως μια ξένη συνωμοσία. Αυτή η αφήγηση, λένε οι αναλυτές, διευκολύνει την καταστολή των διαδηλώσεων και αποτρέπει οποιαδήποτε αντίδραση στο εσωτερικό.
Ο ρόλος του πυρηνικού προγράμματος και ο Μεσαίος Διάδρομος
Η διακοπή του διαδικτύου στο Ιράν καθιστά δύσκολη την επιβεβαίωση των γεγονότων, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένων εκτιμήσεων. Αυτό είναι κάτι που ανησυχεί την Άγκυρα.
Υπάρχει σοβαρό στρατηγικό διακύβευμα, πέρα από το πολιτικό. Το Ιράν διαθέτει μεγάλες ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου. Σε περίπτωση χάους, η απώλεια ελέγχου αυτού του υλικού είναι ένας υπαρκτός κίνδυνος. Οι Τούρκοι αναλυτές, βλέπουν το πυρηνικό ζήτημα ως εργαλείο διπλωματικής πίεσης.
Η Τουρκία πιστεύει πως το ιδανικό σενάριο δεν είναι η κατάρρευση, αλλά μια διαδικασία διαπραγμάτευσης μεταξύ Ιράν και Δύσης. Το χειρότερο, σύμφωνα με Τούρκους ειδικούς, θα ήταν η πλήρης στρατιωτικοποίηση και η μετατροπή του Ιράν σε ένα «δεύτερο μοντέλο Βόρειας Κορέας».
Η θέση της Άγκυρας έχει βαρύτητα. Ελέγχει κρίσιμα γεωγραφικά σημεία και προσφυγικές οδούς. Τούρκοι αξιωματούχοι δεν κλείνουν το ενδεχόμενο να παίξουν ρόλο διαμεσολαβητή. Ιδιαίτερα σημαντικός για τους Τούρκους είναι και ο Μεσαίος Διάδρομος, ένα έργο στο οποίο η Άγκυρα έχει επενδύσει πολλά και του οποίου το μέλλον θα αβέβαιο από τη στιγμή που το Ιράν θα βρεθεί σε αστάθεια.
