Παράταση της UNFICYP στην Κύπρο: Μήνυμα για το «μη βιώσιμο» status quo
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε την παράταση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης UNFICYP στην Κύπρο για έναν ακόμη χρόνο, μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2027. Η απόφαση αυτή, που ελήφθη με 13 ψήφους υπέρ και δύο αποχές (Πακιστάν, Σομαλία), στέλνει ένα σαφές μήνυμα: το status quo στο νησί δεν είναι βιώσιμο και κρύβει κινδύνους για μη αναστρέψιμες αλλαγές.
Οι διαπραγματεύσεις για το ψήφισμα ήταν φέτος πιο περίπλοκες, καθώς υπήρχαν διαφορετικές απόψεις σε βασικά ζητήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, που έχει την ευθύνη του φακέλου για την Κύπρο, χρειάστηκε να κυκλοφορήσει τέσσερα σχέδια πριν καταλήξει στο τελικό κείμενο.
Νέες παράμετροι και προκλήσεις
Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε δεν αλλάζει τον βασικό πυρήνα της αποστολής της UNFICYP, αλλά περιλαμβάνει κάποιες επικαιροποιήσεις. Αυτές αντικατοπτρίζουν τις πρόσφατες πολιτικές και επιχειρησιακές εξελίξεις στο πεδίο.
Επιβεβαιώνεται η σημασία μιας διαρκούς, συνολικής και δίκαιης διευθέτησης, βασισμένης σε μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα. Το Συμβούλιο εκφράζει την εκτίμησή του για την προσωπική εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα και της ομάδας του, ιδιαίτερα της Προσωπικής του Απεσταλμένης για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουέγιαρ.
Περιλαμβάνεται επίσης μια νέα επιχειρησιακή παράγραφος, μετά από πρόταση της Γαλλίας, που καλεί τα μέρη να συνεργαστούν ενεργά με τον Γενικό Γραμματέα και την ομάδα του.
Έμφαση σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Χαιρετίζεται η εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών και τα αποτελέσματα των άτυπων συναντήσεων. Καλούνται οι ηγέτες να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να στηρίξουν το έργο των τεχνικών επιτροπών και να προωθήσουν τις πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Το κείμενο καλωσορίζει τα βήματα που έχουν γίνει, όπως η σύσταση της Τεχνικής Επιτροπής για τη Νεολαία. Ενθαρρύνονται περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση των υπόλοιπων μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόοδο για τη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης και τη δημιουργία συμβουλευτικού οργάνου για την ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνευτική διαδικασία.
Παραβιάσεις και στρατιωτικοποίηση
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, συζητήθηκε εκτενώς το θέμα των συνεχιζόμενων παραβιάσεων του στρατιωτικού status quo κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός και της στρατιωτικοποίησης της νεκρής ζώνης. Υπήρξαν αποκλίνουσες απόψεις για την απόδοση ευθυνών.
Το νέο ψήφισμα καταδικάζει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένων των εισβολών στη νεκρή ζώνη, των μη εξουσιοδοτημένων κατασκευών και της εγκατάστασης συστημάτων στρατιωτικής επιτήρησης. Εκφράζεται ανησυχία για τη σκόπιμη σύγχυση μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών δομών. Καλούνται και οι δύο πλευρές να λάβουν μέτρα για την αποκλιμάκωση των εντάσεων και να απέχουν από ενέργειες που δεν συμβάλλουν στην ειρηνευτική διαδικασία.
Αγνοούμενοι, γυναίκες και νεολαία
Το Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη προόδου στη δημιουργία μηχανισμού άμεσης στρατιωτικής επικοινωνίας. Ζητεί ευελιξία για τη σύστασή του.
Χαιρετίζεται το έργο της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, με έκκληση για πλήρη συνεργασία και αποφυγή πολιτικοποίησης. Προωθείται επίσης η επίτευξη μιας «Κύπρου χωρίς νάρκες».
Ενθαρρύνεται η προώθηση διακοινοτικών επαφών, ενδοκυπριακού εμπορίου και ενεργού συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών. Εκφράζεται λύπη για τη «μη πλήρη, ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών» και στηρίζεται το Σχέδιο Δράσης για τη συμμετοχή τους. Χαιρετίζονται επίσης οι πρωτοβουλίες για τη νεολαία.
Το Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση στην Κύπρο και ζητεί δύο εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα για την αξιολόγηση της προόδου της αποστολής.
