Λίγους μήνες μετά την έναρξη της Επανάστασης του 1821, οι επαναστατημένοι Έλληνες προχωρούν σε ένα κορυφαίο βήμα: καθιερώνουν επίσημα την πολιτική τους ύπαρξη. Στην Α’ Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου, όχι μόνο κηρύσσεται η ανεξαρτησία, αλλά τίθενται και οι βάσεις του νέου κράτους με το πρώτο Σύνταγμα.
Η Συνέλευση, που κράτησε από τον Δεκέμβριο του 1821 μέχρι τον Ιανουάριο του 1822, πραγματοποιήθηκε στην Πιάδα, τη σημερινή Νέα Επίδαυρο. Εκεί συγκεντρώθηκαν εκπρόσωποι από την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και τα νησιά, δείχνοντας τη διάθεση για μια ενιαία πολιτική συγκρότηση. Με πρόεδρο τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, οι εργασίες τους οδήγησαν σε αποφάσεις που σφράγισαν το μέλλον του Αγώνα.
Το Σύνταγμα που έδειξε τον δρόμο
Το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος», όπως ονομάστηκε το πρώτο εκείνο Σύνταγμα, αποτέλεσε μια ιστορική στιγμή. Συντάχθηκε από τον Μαυροκορδάτο, τον Θεόδωρο Νέγρη και τον φιλέλληνα Ιταλό Βιντσέντζο Γκαλλίνα, επηρεασμένο από τις φιλελεύθερες ιδέες του Διαφωτισμού.
Το κείμενο περιλάμβανε τη «Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας», με την χαρακτηριστική φράση «Εν ονόματι της Αγίας και Αδιαιρέτου Τριάδος». Οι διατάξεις του έθεσαν τα θεμέλια για ένα κράτος βασισμένο στη λαϊκή κυριαρχία και τη διάκριση των εξουσιών.
Βέβαια, εκείνη την εποχή υπήρχαν πολλές αντιθέσεις: προύχοντες, στρατιωτικοί, Φαναριώτες και νησιώτες είχαν τις δικές τους επιδιώξεις. Παρά τις εσωτερικές διαφωνίες, το «Προσωρινόν Πολίτευμα» λειτούργησε ως πλαίσιο συνεργασίας.
Επίσης, η Συνέλευση έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη. Παρουσίασε την Επανάσταση όχι ως μια απλή εξέγερση, αλλά ως ένα οργανωμένο εθνικό κίνημα με πολιτικούς στόχους. Η κίνηση αυτή βοήθησε στην ενίσχυση του φιλελληνικού κινήματος και, τελικά, στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας το 1830.
Η γαλανόλευκη σημαία
Στο ίδιο πνεύμα συγκρότησης του νέου κράτους, καθιερώθηκε και ένα κομβικό σύμβολο: η γαλανόλευκη σημαία. Τέλειωσε η εποχή που διάφορες σημαίες κυμάτιζαν στα πεδία των μαχών.
Πλέον, η γαλανόλευκη αναγνωρίστηκε ως η επίσημη εθνική σημαία. Αυτή η απόφαση δεν ήταν απλώς συμβολική, πρόσθεσε στην ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας πέρα από τις στρατιωτικές νίκες. Η σημαία έδειχνε την κοινή πολιτική φιλοδοξία και την ιδέα ενός ενιαίου κράτους.
Η Α’ Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου τιμάται και σήμερα ως η «συνταγματική γένεση» του ελληνικού κράτους. Εκθέσεις και εκδηλώσεις, όπως αυτές που οργανώνει η Βουλή ή η Περιφέρεια Πελοποννήσου, αναδεικνύουν τη μεγάλη της σημασία για τη δημοκρατική μας παράδοση και την εθνική ενότητα.
